mercredi 21 février 2018

SUBVERSO

Kirko Saint-Julien-le-Pauvre 
La Eklezio katolika esas depos longa tempo subdestruktita per la subverso. La bela liturgio e kanti di olim supresesis e remplasigesis per ledega kantiki pos la koncilo Vatikano II. Ed ofte la sacerdoti esas ateista sinistrani. Ma esas rezisto-loki. Unesme, me pensis trovar refujeyo en la kirko Saint-Nicolas-du-Chardonnet, olqua konservabis la ritui e kanti tradicional. La atmosfero esis, tamen, kelke severa, ma me aceptis ico. Me trovis anke altra posiblesi, nome la Eklezio Galikana dil parokio Santa Rita. Regretinde, la ibala sacerdoti, mustis renuncar dicar la meso, nam lia kirko vendesis a konstrukto-entraprezisto e li ne havis suficanta pekunio por retrokomprar lia kapelo. Me tre regretis ico, nam la liturgio esis same bela (e mem plu bela) kam che Saint-Nicolas-du-Chardonnet ed ultre ico, la etoso esis multe plu destensita e multe min severa. Me iris anke kelkafoye a Nia-Damo di Paris, nam dum la sundio matine, ye 10 kloki esas deala servo kun kantiki en la Latina. Belega kirko ed etoso plu agreabla kam che Saint-Nicolas-du-Chardonnet, ma pose venis atenti e nun on kontrolas severe la homi an l'enireyo, quale che aeroportuo, ma mem interne dil katedralo la etoso divenis tre kontraktita e on establisis omnube barili por impedar eventuala teroristi. Do, me renuncis pri co e retroiris a Saint-Nicolas-du-Chardonnet. Ma ibe vartis me mala surprizo, nome en ca kirko la atmosfero esis olim sat severa pro ke li ya esas integristi. Ma ol ne esis ecesiva. Nun, la situaciono komplete chanjis, nam la yuna sacerdoti divenis fanatika integristi. Exemple : por nulaji (t.e. onu ne dicis suficanta pregi) li promisas la inferno e la damneso eterna. Pluse, altrafoye yuna sacerdoto qua havis regardo disimulema e maligna predikis ke se on havas (o ne havas) certena opinioni, on esas : hereziani ! Ed il akuzis la homi qui esas "sedevacancistes" (t.e. la homi qui kredas ke ne plus esas serioza papi egardinda depos la reformi di Vatikano II, on povis tradukar ad Ido per la vorto "sidilovakisti") esar hereziani !!! Ico esis pura provoko kande on savas ke granda parto de la homi qui asistas la meso ibe esas "sidilovakisti". Do, me konstatis ke anke ibe esas subverso e ke la tradicionalista Eklezio katolika esas subdestruktita. Cafoye, la subversanti esas tre ruzoza, nam li ne impozas ledega kanti, nek sinistregana ideologio, nam la religiani ne aceptus ico. Lore, li trovis altra solvuro por destruktar deinterne ta katolika Eklezio, nome la fanatika integrismo e rigideso digna de inquiziciono mezepokal, qua en perspektivo di longa tempo povas nur fugigar la lasta religiani. Fine, me memoris ke existas nefore de Nia-Damo mikra kirko nomata Saint-Julien-le-Pauvre, la komunitato qua posedas ca kirko esas katolika kun ortodoxista rituo oriental ma unionita kun la Vatikano depos 1724. E li obtenis la yuro mantenar lia ritui ed esas por tale dicar autonoma Eklezio interne dil oficala katolika Eklezio. Me, nun, iras asistar la meso ibe. Certe me preferis la anciena Latina liturgio kam ca orientala liturgio. Ma ta orientala liturgio esas anke bela ed esas tradicionala. La prediki dil sacerdoti esas sencoza e simpatiinda ed explikas inteligente la doktrino Kristana. Do, bone. Altra-latere, esas nur tre poka riski ke la "subversanti" agez interne di ta Eklezio, nam ol esas mikra komunitato, nemulte konocata, ed ago di subdestrukto esus neprofitoza o tro poke profitoza por la enemiki dil Eklezio katolika.

jeudi 8 février 2018

SOMERALA TEMPO

La Parlamento Europana expresas su por cesigar la somerala tempo. Rezolvo vizante cesigar la chanjo dil kloki interne dil membra landi obtenis, hodie 8ma di februaro 2018, majoritato de 384 voci che la 549 votanta deputati. Ma la Komisiono devos ankore konvinkar la membra Stati. 

mercredi 7 février 2018

DONALD TRUMP VOLAS BELA DEFILO MILITISTAL

La Blanka Domo anuncis, pasintamardie, ke la Pentagono reflektas pri la organizo di defilo militistal por la "Independance Day" (Dio dil Nedependo), la Usana festo nacional, eventanta dum la 4ma di julio en Usa.
Prezidanto Trump qualifikabis la defilo militistal dil 14ma di julio en Paris kom "un de le maxim impresanta" quan il irgatempe vidis. Depose, Donald Trump ne celas lua deziro "facar mem plu bone", per organizor militistal parado extraordinara dum la 4ma di julio, lor la nacional festo Usana.

mercredi 31 janvier 2018

INKLUZAJO INDIANA EN PARIS


Pro ke me interesesas pri India, kelkafoye kande me iras a Paris, me prizas vizitar ica stradeto surnomizita « mikra India » ed ube multa butiki pitoreska joyigas tua okuli e bon odori de spicaji frapas agreablamente tua naztrui. Tu havas l’impreso desembarkir en India, od en ula regiono dil Indiana mondo. Ma komence, ca stradeto ne previdesis por tala skopo.

La paseyi di Paris, maxim grandaparte, konstruktesis dum la komenco dil XIXma yarcento. Oli esas stradeti kovrita per vitraji, e, generale, klozita dumnokte. Lor l'epoko di lia konstrukto, oli vizis shirmar pekunioza klientaro del chanjema vetero e del fango dum tempo kande onu ne povis netigar bone Paris pro la tro anciena e streta stradi. Oli esis eleganta ed agreabla loki e ofris omnaspeca komerceyi, butiki e vari ofte luxoza. Oli kontenas ankore nun imobli kun apartamenti lokacebla e dum la fino dil XIXma yarcento la famoza skriptisto Franca, Louis-Ferdinand Céline, naskis en tala imoblo di paseyo.
La paseyi do esis florifanta dum la unesma duimo dil XIXma yarcento e lia koncepto adoptesis anke en granda urbi di Francia e mem kelkafoye exportacesis ad extera landi.
La aludita paseyo Brady esis stradeto komencinte konstruktesar en 1825, segun komendo da richa komercisto, s-ro Brady. En 1854 pro la labori arkitektural da prefekto Haussmann, ol dividesis a du parti. Nur la parto kontigua al strado dil « Faubourg-Saint-Denis » es kovrita per vitrajo, la altra parto kontigua al strado dil « Faubourg-Saint-Martin » ne havas vitra tekto por shirmar ol.
Dum la duesma duimo dil XIXma yarcento, prefekto Haussmann abatigis multa mikra e sordida stradi e stradeti nesalubra di Paris por remplasigar oli per larja avenui apertita al suno-radii e quin on povis multe plu facile netigar. La paseyi, lore, komencis dekadar e multi desaparis. Multi anke sucesis permanar e duras esar atraktivajo dil chefurbo di Francia.
Vers la fino dil XXma yarcento, la paseyo Brady esis loko ne plus flegata e preske vakua de komerceyi, lore, Indiano, s-ro Ponnoussamy, apertis ibe la unesma restorerio Indiana. Il esis sucesoza e pose multi de lia samlandani imitis lu. E pokope, la paseyo Brady divenis inkluzajo Indiana ube florifas e prosperas butiki e komerceyi Indiana-Pakistanana, e di homi venanta del insulo Maurico (Mauritius) e mem del transmara departmento Franca La Réunion. Ica omna regioni esante tote o parte elementi del Indiana mondo, etnale e/o kulturale.
Yen to quon artikleto interretal skribas pri ol : « India meze di Paris, lo esas la paseyo Brady de ube emanas spicizita odori ed ube videsas la intensa kolori dil vestaji tradicional (di India). En la quartero cirkondanta la fervoyala staciono « Gare de l’Est » (Estala staciono), la paseyo shirmas sub lua vitra tekto restorerii, kuafisti e butiki diversa. (…)
La Mikra India ofras a tu, nunepoke, amaso de restorerii ube tu povas apreciar la koquarto tradicional di India ye bon merkato (chipe). Por igar plu kompleta ica inicio al kulturo Indian, tu trovos vers la latero dil « Faubourg-Saint-Denis » vendeyo di qua la estaleyi esas nekustumala en Francia : frukti e legumi havante nomi e formi nekonocata da ni, vicinesas kun parfumizita rizo, bon odori oriental, teo, juveli, kostumi e la neevitebla DVD Bollywood. »
Koncernante me, me prizas irar al apuda butiko Velan ube on povas komprar omnaspeca produkturi Indiana : nutrivi ja tote pronta por koquar segun Indiana maniero, teo, incenso-bastoneti, kuketi Indian e konfitaji diversaspeca (kelkafoye Franca), saponi, dentifrico natural, ornivi, libri pri la religii e kulturi di ta subkontinento, ed anke CD diski di muziko Indiana. E plusa altra kozi, inter li tre pitoreska saki kun portreti di hinduista deaji. Ica omno es generale ye bon qualeso, ma ne sempre chipa.
Me adiras volunte ca paseyo por la vidajo tote eklandiganta dil butiki ed estaleyi Indiana, e, precipue, pro la bona odoro dil spicaji qui frapas tante agreablamente tua naztrui. Tu havas l’impreso voyajir a tre fora lando exotika jacanta ye granda disto, sen pagar chera aviono-bilieto e sen la tre desplezanta kontrolo en l’aeroportuo.      


mercredi 24 janvier 2018

RUSA VINTRO

Mikra penso por nia amiki Rusa, qui subisis 10 dii ante nun temperaturi apta glaciigar la sango. La termometro indikis -53°C en la urbo Iakuck, Siberia, dum la 14ma di januaro 2018 !

lundi 1 janvier 2018

LA LAMENTINDA STANDO DIL FRANCA FERVOYI

Me retrovenis recente de voyajo a sudala urbo Franca por irar an la tombo di mea genitori. La vehado adibe per treno duras dum preske sis hori. La treni ne plus cirkulas kun la regulozeso quan li havis dum mea yuneso. Ma quankam la tardeso es desagreabla, ol, generale, ne esas tre granda ed ico esas ankore tolerebla. To quo esas min bone aceptebla esas la deskomforto dil treni hodial. Me memoras ke dum la yari 1970ma, kande me rezervis plaso en vagon-fako di duesma klaso, la preco (en la pekunio di ta epoko) esis klaramente plu chera kam bilieto por la unesma klaso di nun. Ma la komforto anke sequis ed en plaso di duesma klaso, on havis multe plu multa komforto kam hodie en unesma klaso, nome la sidili esis plu komfortoza ed on havis plu multa spaco. La duesma klasi pensigas pri la komforto dil triesma klasi di mea infanteso (komence dil yari 1950ma ed oli supresesis lore). E, mem, versimile, la duesma klaso di hodie esas infra al triesma klasi di olim. Ico es nekredebla !!! On progresas koncernante la teknologio ed on havas hodie instrumenti qui faciligas grande la vivo, ma esas altra kozi tre utila qui regresas. Ed onu ne havas vera alternativi, nome avioni ne esas atingebla omnube, e la interregiona od internaciona autobusi ne ja esas tre grandanombra nek disponebla en multa loki. Do posrestas nur la treni, kande onu ne povas - o ne volas - voyajar per automobili. Ma semblas ke la direktantaro dil Franca fervoyaro (SNCF) esas tre nekompetenta e nule sucias pri la bone-esar dil pasajeri. Ultre lo la informatiko dil SNCF esas tre defektoza ed eventas konstante problemi pro ol e la desordino e desorganizado esas sovente (ofte) kompleta. Ma, malgré la frequa panei e misfuncionado, la guvernerio di Francia ne volas reaktar. Probablamente, pro ke ol ne povas, nam mankas la pekunio, quan on disipas vane altraloke por nociva skopi. Ico esas dezolanta e motivo por iraco e senkurajigo. On povas nur envidiar la Japoniani qui havas modelatra treni e fervoyi. Semblas anke, ke, segun certena personi, la fervoyi esas anke bona en Chinia. Ni devus lernar de ta populi.

mercredi 20 décembre 2017

LA PROBLEMO KATALUNIAN

Me egardas sucioze la eventi en Katalunia e la minaco pri nedependo di ta regiono di Hispania, nam ol povus esar mal exemplo por altra regioni Europan. Pro ke me ne esas ipsa Kataluniano, me tre male komprenas la romantikeso revolucionera dil Barcelonani. Li havas alta grado di autonomeso, quin multa regioni partikularista di Europa ne juas, e tamen li esas deskontenta ! Certe li mustas pagar por helpar altra regioni di Hispania, forsan tro multe, ma ico ne suficas por demandar nedependo, tante plu ke la Hispana guvernerii olim (dum la periodo Franco-ista havante tre mala reputeso hodie) helpis ca regiono por developar su e moderneskar (ye la detrimento di altra regioni Hispana).
La sola expliko esas probablamente neracional : multa Kataluniani havas la sentimento esar aparta populo ne amanta la (cetera) Hispani e neamata da li. Tamen, ica populo qua plendas - nejuste segun mea opiniono - esar opresata, havas ipsa mento imperialista. La extremisti Katalunian volas nedependo ne nur por lia regiono ma li volas anke obtenar insuli proxim Katalunia (qui ne esas parto di lia regiono) e la princio Andora, olqua ja esas nedependanta. Me dubitas ka la Andorani, mem se li parolas dialekto Katalunian, esas tre deziroza unionesar a lia imperema frati sudal. E la Kataluniani di Barcelona ne haltas hike, pro ke li deziras juntar omna "kataluniana teritorii", volas anke anexar la sud-Franca departmento "Pyrénées orientales" ube esas ankore personi qui parolas Kataluniane, ma qua esas Franca regiono depos la XVIIma yarcento. Ne esas certa ke la homi ibe esas tre entuziasmoza unionesar a lia "frati" dil sudo. E li pluduras : por havar solida sulo sub lia pedi, li volas instigar la Okcitaniani (sud-Franci) a nedependo (probable por asociar Okcitania a Kataluniana e dominacar ol). Sentimento nacionalista Okcitana existas, forsan, che 1% o 2% de la habitantaro e lo cetera konsideras su kom Franci e nule havas tal deziro. La linguo Okcitanian esas mortinta e parolata ankore nur da poka olda rurani en izolita regioni, e la yuna generacioni ne volas vere esforcar por lernar ca idiomo, dum ke la savo di la Hispana e di la Angla esas multe plu utila a li. Ultree, Okcitania esas nek richa nek povra parto di Francia. Nedependo adportus nulo : la nedependanta Okcitaniani perdus nulo, ma ganus nulo. Do, pro ke nacionalista sentimento Okcitanian ne existas, la nedependo esus absurdajo. Ma la Kataluniani esas obstinema... e li vivas (la nedependisti) en mondo di iluzioni romantika. Simpation a li me ne havas.